Gebruikershulpmiddelen

Site-hulpmiddelen


b_trivia
Boektitels: B > - 001 t/m 100


BEM's


Bem's (Bug Eyed Monsters) zijn zonder twijfel de grootste gemene deler van de sf sedert de dagen van Lucianus. Bem's zijn niet alleen vleesetende monsters in alle maten en soorten, maar ieder buitenaards wezen dat het ongeluk gehad heeft in contact te komen met de mens. De klassieke Bem dook in 1897 op. In Engeland gebeurden de grootste dingen: de martianen landden in Surrey. H.G. Wells was niet de eerste die zijn toevlucht nam tot vijandige buitenaardse wezens, maar hij begiftigde ze met de lichamelijke verschijning die later zo droevig beroemd werd.

Toen het laatste van Wells's monsters zijn slijmerige tentakels te ruste legde, begonnen zijn broeders, zusters, neven en vrienden in ononderbroken rijen over de bladzijden en filmschermen te marcheren. Sommige Bem's aten mensen, anderen waren tevreden als ze ze alleen maar dood maakten. Allen waren bepaald anti-mens. Het idee dat hieraan ten grondslag lag, was dat andere werelden -de ruimte, andere beschavingen en de toekomst- de mens vijandig waren, dat hij ze met al zijn vindingrijkheid moest bestrijden en zich diende aan te passen als de omstandigheden veranderden. De Bem's maakten deel uit van dit beeld. De vriendschappelijke vreemden waren naar dun gezaaid, en als ze opdoken was het alleen maar om de mens te helpen tegen een ander beestachtig creatuur met snode plannen tegen de mensheid. De vroege sf ging bijna zonder uitzondering uit van de veronderstelling datt wij, het menselijk ras (gewoonlijk wij, de blanke, angelsaksische protestanten) ge1ijk hadden, en alle anderen waren monsters. De sf van het pulptijdperk vertoont veel overeenkomsten met de wild-west-verhalen. De blanke komt de macht overnemen, en als de oorspronkelijke bewoners weerstand bieden, roei ze dan uit.

'The war of the worlds' van H.G. Wells is interessant ais voorbeeld, martianen waren duidelijk van zins de aarde op dezelfde wijze te veroveren als de Engelsen India veroverden en het resultaat zou waarschijnlijk even rampzalig voor de Engelsen zijn geweest als het voor de mensen van India was. De mens heeft geen enkele kans. Als het wonder geschiedt, dan is dat in de gedaante van een nietige microbe die dodelijk is voor de martianen. De aarde is gered -maar niet door de mens. Als alles goed was gegaan waren we net zo vermoord als de indianen en de inwoners van India.

Een extraterraan die de aarde bezoekt is altijd een monster en dient als zodanig behandeld te worden. Er dient te worden opgemerkt dat zodra de Bem in serieuze sf verschijnt, de nadruk niet ligt op de horror-aspecten maar op de wijze waarop do vreemde op onze omgeving reageert of op de houding van de mens tegenover de vreemde. De doorbraak is te danken aan Stanley G. Weinbaum, die er in zijn korte leven in slaagde de overheersende houding jegens Bem's te veranderen. Van wrede monsters werden het duidelijke persoonlijkheden, die niet uit boosaardigheid handelden maar volgens een eigen logica. De houding van Bem's veranderde niet van de ene dag op de andere, maar ze zijn ook nooit meer zoals vroeger.

Er is een soort overgangsvorm tussen de geijkte monsterfilosofie en de houding die tegenwoordig aan kracht lijkt te winnen in de sf: de mens als één onder vele rassen, met zijn eigen unieke mogelijkheden, dier noch supermens, gewoon een denkend wezen naast vele anderen. Maar de monsters komen en gaan. De laatste monsterperiode deed zich voor in 1958 toen de Amerikaanse sf'-expert F.J. Ackerman het horrorblad Famous Monsters of filmland begon met bloederige foto's, afgowisseld met teksten die druipen van Ackermans ironie, te publiceren. Van het eerste nummer werden 300.000 exemplaren verkocht, redacteur W.W. Scott van het sf-blad Super-science fiction vertelde aan zijn schrijvers dat monsters nu het parool waren en schrijven maar jongens. De monsterrage ebde al spoedig weg en de monsters namen hun oude plaats weer in, als een bruikbaar sf-gereedschap onder vele anderen. Famous monsters wordt nog altijd gepubliceerd, groter en zieker dan ooit. Het blad heeft weinig met sf te maken, maar het schijnt populair te zijn.

In tegenstelling tot de sf, die gewoonlijk zeer humanitaire opvattingen over vreemde wezens huldigt, plaatst dit soort monsterbladon consequent een is-gelljk teken tussen lichamelijke en geestelijke misvormingen. Waar dit ook toe mag leiden, in ieder gevnl niet tot een beter begrip van anders gevormde wezens, menselijk of niet.

Sam Lundwall
wat is science fiction
(vrouwen, robots en andere eigenaardigheden)

b_trivia.txt · Laatst gewijzigd: 2014/04/24 10:56 door prediker



Er zijn 24 bezoekers online